Wat veel mensen vooral opvalt aan autisten zijn de problemen die zij ervaren in het omgaan met autisten. Autisten denken en doen soms anders en dat wordt voor de buitenwereld meestal zichtbaar in de communicatie en op sociaal vlak.
Als je op zoek gaat naar kenmerken van autisme kom je veelal dezelfde opsommingen tegen. Over het algemeen wordt hierbij wel aangegeven dat het een mogelijkheid is dat een aantal van die kenmerken aanwezig zijn in een persoon met autisme en dat niet alle autisten van alle kenmerken (evenveel) last hebben.
Hieronder volgen een aantal voorbeelden die in boeken of op het internet weergegeven worden:

  • Maken geen oogcontact
  • Snappen emoties niet/geen inlevingsvermogen
  • Begrijpen non-verbale communicatie niet
  • Gaan helemaal op in een onderwerp
  • Steken monologen af
  • Houden strak vast aan routines
  • Kunnen niet met veranderingen omgaan
  • Reageren niet wanneer ze aangesproken worden
  • Zijn niet geïnteresseerd in anderen
  • Hebben geen fantasie of verbeelding
  • Nemen alles in de taal letterlijk/begrijpen figuurlijk taalgebruik niet
  • Maken stereotiepe bewegingen/herhalen bewegingen
  • Gaan helemaal in de eigen wereld op
  • Kunnen niet tegen prikkels
  • Hebben een voorkeur voor voorwerpen i.p.v. mensen
  • Hebben geen vrienden en zijn het liefst alleen
  • Hebben plaatjes (picto’s) nodig om te helpen in de communicatie en duidelijk te maken wat er van hen verwacht wordt
  • Begrijpen de wereld om hen heen niet

De bovenstaande punten worden als oorzaken aangewezen voor het problematisch gedrag dat mensen met autisme wel eens laten zien. Met het problematisch gedrag wordt bedoeld het hebben van driftbuien, dwarsheid, frustratie, boosheid en dergelijke.
Het opvallende aan deze lijst is dat de meeste opsommingen die je tegenkomt nogal negatief klinken.

In de psycho-educatie van professionele hulpverleners worden de bovenstaande punten over het algemeen bevestigd, hoewel meestal met iets andere woorden; wat genuanceerder en positiever benoemd. In de psycho-educatie wordt aan de lijst nog het een en ander toegevoegd, namelijk:

  • Weinig initiatieven nemen
  • Taalachterstand of opvallend taalgebruik en
  • Moeite met het aanleren van grove en fijne motorische vaardigheden

Al de opvallendheden die hierboven genoemd zijn, worden in de psycho-educatie samengevat met een aantal termen. Samengevat wordt er gezegd dat autisten moeilijkheden hebben op het gebied van:

  • Sociale interactie
  • Communicatie
  • Soepel denken en doen
  • Motoriek (is nu minder een criterium voor autisme dan voorheen)
  • Verbeelding/fantasie
  • Zintuigen (prikkelverwerking)

In de psycho-educatie wordt de nadruk gelegd op de problemen in de informatieverwerking. De manier waarop informatie verwerkt wordt is essentieel, omdat het van invloed is op het moeiteloos verlopen van de 6 genoemde punten of dat er daarbij juist problemen ontstaan. Om informatie goed te kunnen verwerken en je zonder veel problemen staande te houden in deze maatschappij, heb je nodig:
ToM (Theory of Mind) – Het idee van mensen over hoe anderen denken en voelen oftewel het zich kunnen verplaatsen in gedachten en gevoelens van een ander.
CC (Centrale Coherentie) – Waarneming van de omgeving als geheel waarbij autisten de omgeving in losse delen waarnemen en het geheel niet goed overzien.
EF (Executieve Functies) – De ‘regelfuncties’ van de hersenen. Deze lijken minder goed te werken bij autisten.
SI (Sensorische Integratie) – Het registreren, verwerken en reageren op prikkels. Dit levert vaak problemen op bij autisten.
Ook de psycho-educatie geeft aan dat in deze punten de oorzaken liggen voor het problematisch gedrag (boosheid enz.) dat autisten vaak laten zien.
Ondanks dat de informatie die de professionals noemen genuanceerder, positiever en anders verwoord wordt, klinkt het vaak nog steeds wat negatief.

Omdat meer mensen zich daarvan bewust zijn, worden de sterke en positieve kanten van autisme steeds vaker belicht in boeken en op het internet. Dit levert een andere lijst op, namelijk:

  • Kunnen logisch denken
  • Verdiepen zich in een bepaald onderwerp waar ze alles van weten
  • Kunnen erg geboeid zijn door ongewone zaken
  • Zijn eerlijk en kunnen niet liegen
  • Durven veel
  • Gebruiken speelgoed op een eigen manier
  • Zijn goede puzzelaars, goed in het systematiseren, analyseren, deduceren en classificeren (het ordenen, onderzoeken, iets afleiden van en het samenstellen van informatie)
  • Kunnen erg goed schematische weergaven aflezen
  • Zijn doorzetters, harder werkers die onverstoorbaar en lang geconcentreerd kunnen doorwerken
  • hebben goede organisatorische vaardigheden
  • Hebben een sterk (visueel) geheugen
  • Zijn stipt, afspraak is afspraak
  • Leven volgens de regels
  • Merken een verandering in de omgeving snel op
  • Zijn perfectionistisch, kunnen heel nauwkeurig werken
  • Hebben oog voor detail
  • Blinken soms uit in een bepaald iets, zoals rekenen, kunst, schrijven of muziek
  • Zijn erg goed met computers
  • Hebben een onderzoekende geest
  • Zijn beleefd
  • Zijn gericht op feiten en goed in het reproduceren hiervan
  • Zijn geen aanstellers (ze stellen zich niet aan bij pijn)
  • Kunnen goed alleen werken en zich goed alleen vermaken, hebben minder of geen behoefte aan sociale contacten
  • Kunnen op een andere manier tegen een probleem aankijken en oplossingen aandragen
  • Hebben een eigen soort humor
  • Merken geluiden sneller op dan anderen
  • Voelen een grote verantwoordelijkheid
  • Sommigen zijn goed in taal en woordspelletjes
  • Werken planmatig en stapsgewijs
  • Zijn zichzelf
  • Hebben een hoge spierspanning
    Deze lijst klinkt inderdaad een stuk positiever.

Ondanks dat de ene lijst wat negatief overkomt en de andere lijst positief, lijken de opsommingen toch op elkaar. Dat komt omdat het in feite dezelfde punten zijn, maar dan anders geformuleerd. Op beide lijsten staan de punten vaak wat gegeneraliseerd en eenzijdig weergegeven. Dit kan natuurlijk ook niet anders, want er zijn zeer veel verschillen tussen autisten onderling. Er is geen eenduidig beeld te geven van autisme en autisten. Daarom herkennen niet alle autisten zich even gemakkelijk in de opsommingen.

Begin, Inhoudsopgave, Vorige, Volgende